International Women’s Day. Kobiety w piosenkach minionej epoki

8. marca to data międzynarodowego dnia kobiet, świętowanego w wielu krajach na całym świecie. Pierwsze obchody święta związane były z protestami o równouprawnienie kobiet w Stanach Zjednoczonych. Blisko 110 lat temu, 28 lutego 1909 roku, pracownice zakładów odzieżowych maszerowały ulicami Nowego Jorku, by dać wyraz swojemu sprzeciwowi wobec ograniczaniu kobietom praw politycznych i ekonomicznych. W latach późniejszych protesty nasilały się. Potrzeba równouprawnienia i uczestnictwa kobiet w życiu politycznym i społecznym stała się na tyle kluczowa, że Organizacja Narodów Zjednoczonych uznała rok 1975 międzynarodowym rokiem kobiet. Przez ponad sto lat swojej tradycji dzień kobiet zapisał się w popkulturze i sztuce. Z okazji 8. marca warto przyjrzeć się, jak o kobiecej sile i problemach opowiadano w piosenkach minionej epoki.

          Oh, Pretty Woman – Roy Orbison 1965

Beztroskiej piosenki Roya Orbisona nie trzeba nikomu przedstawiać. Nieskomplikowana historia spotkania mężczyzny i pięknej kobiety, która nie zważając na jego względy przechadza się ulicą, przeszła do historii muzyki. Utwór został napisany przez Orbisona i Billa Deesa w 1964 roku, ale prawdziwą popularność przyniosło mu znalezienie się na ścieżce dźwiękowej filmu Pretty Woman w reżyserii Garry’ego Marshalla z 1990 roku. Oh, pretty woman to piosenka pisana z perspektywy mężczyzny podziwiającego swoją wybrankę. Mówi się, że podczas wymyślania słów utworu Orbison inspirował się własną żoną, Claudette Orbison. Oh, pretty woman nie opowiada o problemach kobiet ani nie porusza trudnej problematyki. Jest prosta w odbiorze i nieskomplikowana, choć nie można jej odmówić jednego: stawia kobietę w centrum zainteresowania, a jej charakterystyczna melodia na długo zapada w pamięć.

        Four Women – Nina Simone 1965, czyli kobiecość w cieniu ucisku

O kobiecości w cieniu rasowego ucisku pisała królowa amerykańskiego jazzu i bluesa, Nina Simone. W piosence Four Women z 1965 roku w prostych słowach opisała historie czterech Afroamerykanek – kobiet, które w rozmaity sposób radzą sobie z otaczającą rzeczywistością i opresją ze strony świata. Każdej z nich poświęcona jest osobna zwrotka piosenki Simone. Kobiety (Sarah, Sifronia, Sweet Thing i Peaches) w kolejnych wersach opowiadają o swoim cierpieniu, niewolnictwie, opresji i życiu w poczuciu krzywdy. Four Women jest jednym z najsłynniejszych protest songów XX wieku. Podobnie jak inne piosenki Simone, zwraca uwagę nie tylko na kwestie związane z równouprawnieniem, lecz także na powszechny w Ameryce lat 60. problem rasizmu i nierówności społecznych. Każda z bohaterek utworu rozpoczyna swoją wypowiedź od zadeklarowania własnego koloru skóry (My skin is black/ My skin is yellow/ My skin is tan/ My skin is brown). Równouprawnienie w piosence Simone dotyczy najbardziej podstawowych kwestii – piosenkarka domaga się szacunku i należytego traktowania kobiet (oraz wszystkich innych ludzi) niezależnie od ich rasy czy statusu społecznego. Choć od powstania Four Women upłynęło wiele czasu, utwór Simone warto przypominać również i dziś – zwłaszcza z okazji dnia kobiet.

          Bob Dylan – Just like a woman 1966

W repertuarze piosenek Boba Dylana nie brakuje utworów będących wyrazem pochlebnych uczuć do kobiet. W przypadku napisanej w 1966 roku piosenki Just like a woman jest jednak inaczej. Utwór po raz pierwszy pojawił się na płycie Blonde on Blonde (znalazły się na niej także takie przeboje jak „One of Us Must Know (Sooner or Later)”. W swojej piosence Dylan opisuje kobietę-materialistkę, która „umie tylko brać”, „ściemnia” i „płacze jak mała dziewczynka”. Dylan wytyka wady swojej wybranki, choć jednocześnie nie kryje, że sam uległ jej urokowi. Według niektórych źródeł inspiracją i pierwowzorem dla bohaterki piosenki Dylana była zamożna, wywodząca się z artystycznych kręgów towarzyskich Edgie Sedgwick. Utwór Dylana spotkał się z dużą krytyką środowisk feministycznych – zarzucano mu między innymi przypisanie kobietom wyłącznie negatywnych cech, takich jak materializm, chciwość i skłonność do histerii. Mimo kontrowersji związanych z odbiorem utworu, Just like a woman zyskał ogromną popularność i doczekał się wielu coverów – własne wersje zaśpiewali m.in. Rod Stewart, Van Morrison, Joe Cocker, Counting Crows a także Nina Simone. Odniesienia do piosenki Dylana wielokrotnie pojawiały się też w popkulturze. Do słów „She breaks just like a little girl” nawiązano w jednym z odcinków serialu The Simpsons oraz w powieści Stephena Kinga Carrie. Refren piosenki Dylana był też recytowany przez jedną z bohaterek filmu Annie Hall w reżyserii Woody’ego Allena.

          Helen Reddy I Am Woman

I am woman autorstwa australijskiej piosenkarki Helen Reddy jest przez wielu uznawana za hymn kobiecości. Utwór powstał w 1971 roku, a niecały rok później znalazł się na listach przebojów i do dziś jest chętnie wykorzystywany przez organizacje walczące o prawa kobiet. Piosenka Reddy opowiada o kobietach, które dobrze czują się we własnym ciele i roli, zdają sobie sprawę ze swojej mądrości i siły. Zdaniem Reddy przed powstaniem jej utworu żadna inna piosenka nie oddawała w pełni blasków i cieni kobiecości. Każdej ze zwrotek towarzyszy powtarzające się sformułowanie „I am strong, I am invincible, I am woman” (Jestem silna, jestem niezwyciężona, jestem kobietą). W jednym z wywiadów Reddy tłumaczyła, że te słowa niespodziewanie przyszły jej do głowy w środku nocy. Następnego dnia rano zapisała je na kartce i poprosiła australijskiego gitarzystę Raya Burtona o napisanie do nich muzyki. Wkrótce I am woman stała się pokrzepieniem i hymnem dla wielu kobiet z całego świata.

 

 

Źródła:

International’s Woman Day: about, https://www.internationalwomensday.com/About.

Un Women Watch, International women’s day history, https://womenwatch.unwomen.org/international-womens-day-history.

B. Travis, Roy Orbison: 50 years of Oh, Pretty Woman, The Telegraph, https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/11063578/Roy-Orbison-50-years-of-Oh-Pretty-Woman.html.

NPR Music, Mercy: Behind Roy Orbison’s ‚Pretty Woman’, https://www.npr.org/2008/12/06/97826285/mercy-behind-roy-orbisons-pretty-woman.

T. Davis, Nina Simone, 1933-2003, Village Voice, https://www.villagevoice.com/2003/04/29/nina-simone-1933-2003/.

E.Schlansky, The 30 Greatest Bob Dylan Songs: #15, “Just Like A Woman”, http://americansongwriter.com/2009/04/the-30-greatest-bob-dylan-songs-15-just-like-a-woman/.

A. Bershaw, Bob Dylan & The Band – Just Like A Woman, https://www.pastemagazine.com/articles/2009/11/bob-dylan-the-band-just-like-a-woman2.html.

C. Sullivan, Cult heroes: Helen Reddy, the ‚queen of housewife pop’ with a secret dark side, The Guardian, https://www.theguardian.com/music/musicblog/2016/feb/02/cult-heroes-helen-reddy-i-am-woman-angie-baby-delta-dawn.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *